Güzellik artık iyi hissetmekten çok, eksik hissetmemek için çabaladığın bir kavrama dönüştüyse durup düşünme zamanı. Güzellik tükenmişliği yaşıyor olabilirsin.
Güzellik dediğimiz nedir? Kişiden kişiye değişen estetik yargıları mı? Birine aşık olma sebebi mi? İşe alınma kriteri mi? Sosyal medyada pazarlanan dijital avatarlar mı? Belki de hepsi….
Dürüst olalım. Bugün güzellik sadece aynada değil, hayatımızın her yerinde. Şirketteki kahve molalarında, kusursuz billboardlarda, koltuğa çöküp sıkıntıyla kaydırdığımız ekranlarda hep “o” var. Her gün bir yenisi eklenen makyaj tüyoları, botokstan dudak dolgusuna uzanan avantajlı fiyat tarifeleri, giderek karmaşıklaşan cilt bakımı rutinleri… Ve karşısında bu baş döndürücü hıza ayak uydurmaya çalışan “biz.”
Hâl böyle olunca “güzel olma çabası” da “iyi hissetmekten”çıkıp, “eksik hissetmemek” için sürdürülen bir tür tam zamanlı işe dönüştü. Zihnimizin arka planında sürekli açık duran bir sekme gibi… Yapılacaklar hiç bitmiyor. Tam da bu yüzden güzellik tükenmişliği (beauty burnout) kavramı, son yılların en çok tartışılan konuları arasında.
Peki ne oldu da bu duruma geldik? Bir zamanlar kendimiz için keyifle yaptığımız şeyler, fark etmeden nasıl angaryaya dönüştü. Güzelleşme stresinin yüküyle nasıl baş edebiliriz? Gel, anlatıyoruz.
Güzellik Tükenmişliği ile Nasıl Başa Çıkılır?
Güzellik Neden Bu Kadar Yorucu Oldu?
Güzel olmayı istemek elbette anormal bir durum değil. Aksine, insanın varoluşundan beri buna arzu duyması son derece doğal. Asıl mesele, “güzellik” kavramının zamanla diğer pek çok kriteri gölgede bırakıp tek başına bir ölçüt, hatta bir zorunluluk hâline gelmesi. Bir tür eksen kayması yaşandı; güzellik artık bir tercih değil, uyulması gereken bir standart gibi konumlandı.
Bu dönüşümün en temel nedenlerinden biri, estetik sektörünün hızlı gelişimi. Ameliyatlı ya da ameliyatsız yüz germe, kalıcı kaş ve dudak pigmentasyonları, kırmızı ışık terapileri, lazer uygulamaları, lifting işlemleri, içeriği sürekli güncellenen dolgu ve botoks uygulamaları… Liste uzadıkça uzuyor. Üstelik tüm bunlar artık “istisna” değil, neredeyse norm olarak sunuluyor.
Bu “standartlaştırılmış” güzel suretlerle ilk karşılaştığımız yerlerin başında ise medya geliyor. Reklamlarda, dizilerde, filmlerde karşımıza çıkan yüzler neredeyse birbirinin aynısı oldu. Hatta bazı örneklerde, yoğun işlemlerin mimikleri silikleştirdiği bir noktaya bile gelinmiş durumda-ama o, ayrı bir yazının konusu-…
Güzellik sektörünün büyük oyuncuları da bu tabloyu desteklemekte oldukça istekli. Üstelik bugün tüketiciye ulaşabilecekleri kanal sayısı hiç olmadığı kadar fazla. Ve bu konuda ne kadar başarılı oldukları da ortada. Barclays Consumer Spend Report’a göre tüketicilerin neredeyse yarısı (yüzde 46), sağlık ve güzellik ürünlerini zorunlu bir ihtiyaç olarak görüyor. Yani güzellik, kelimenin tam anlamıyla “temel gereksinimler” listesine girmiş durumda.
Bir de işin sosyal medya boyutu var. Modern çağın yalnızlığında, çoğumuzun sırça köşkü hâline gelen o minik ekranlar… İstesek de istemesek de maruz kaldığımız görüntüler, mesajlar ve karşılaştırmalar bitmiyor. Eskiden birkaç adımlık bakım yeterliyken, bugün eksik hissetmemiz için tek bir Instagram Reels’i izlememiz yetiyor. Filtreler, düzenlemeler, yapay zekâ desteğiyle kusursuzlaştırılmış yüzler… Gerçeklik algımız yavaş yavaş esniyor.
Bu yapay kusursuzluk hâli, ürkütücü bir biçimde “olması gereken” gibi hissettiriliyor. Sonuçta gerçek cilt ve bedenle aramızdaki mesafe açıldıkça açılıyor. Üstelik her ay “daha iyi”, “daha yeni” bir trend çıkıyor. Bir yıl önce olmazsa olmaz dediğimiz uygulama, ertesi yıl demode ilan ediliyor. İşte bu hız, bu baskı ve bu hiç bitmeyen güncelleme hâli, güzelliği keyifli bir alandan çıkarıp yorucu bir maratona dönüştürüyor.
Belirtiler Neler?
Güzellik tükenmişliği çoğu zaman bir anda ortaya çıkmıyor. Daha çok küçük hislerle başlıyor, yavaş yavaş birikiyor. Eğer aşağıdakilerden birkaçını okurken “bu bana tanıdık geldi” diye düşünürsen, bedenin ve zihnin sana bir şey anlatmaya çalışıyor olabilir.
Eskiden keyif aldığın cilt bakımı ya da makyaj rutini artık eğlenceli gelmiyorsa… Aksine, yapman gereken bir görev gibi hissettiriyorsa. Akşamları kendini şımartmak yerine “of, yine mi?” diye iç geçiriyorsan, bu ilk sinyal olabilir.
Bir adımı atladığında rahatlamak yerine huzursuz hissediyor musun? “Bugün serum sürmedim”, “maskeyi yapmadım” gibi düşünceler içini kemiriyor, sanki eksik bir şey bırakmışsın gibi bir kaygı yaratıyorsa… Öz-sevgi diye başlayan şey, fark etmeden suçluluğa dönüşmüş olabilir.
Sürekli yeni ürünler alıp denemene rağmen bir türlü tatmin olmaman da çok yaygın bir işaret. Çekmecede yarım kalmış kremler, bitmeden kenara atılan serumlar… Buna rağmen hep bir şeye yetişmen gerekiyormuş gibi tüketme isteğin varsa, işte burada bir şeyler ters.
Zaman ve para harcıyorsun ama karşılığında beklediğin mutluluk gelmiyor mu? Randevular, alışverişler, bakım saatleri artıyor; fakat aynaya baktığında ya da hazırlandığında yine de iyi hissetmiyorsan, evet yine bir sorun var. Hatta bazı günler “tam hazır değilim” düşüncesiyle dışarı çıkmaktan vazgeçtiğini fark ettiysen. Bunların hiçbiri tesadüf değil.
İşin bir de fiziksel boyutu var. Aşırı ürün kullanımıyla birlikte ciltte tahrişler, sivilceler, hassasiyet artışı görülebiliyor. Yani “daha iyi bakayım” derken cilt bile yorulabiliyor.
Ve psikoloji bize şunu söylüyor: Eğer bir davranışı içinden gelerek değil de alışkanlık, beklenti ya da baskı yüzünden yapıyorsan, beynin ödül sistemleri değil, stres mekanizmaları devreye giriyor. Yani seni rahatlatması gereken şey, tam tersine yorabiliyor. İşte tam burada durup bir düşünmek gerekiyor.
Sonsuz Güzelleşme Döngüsünden Nasıl Çıkacağız?
İyi haber: Her şeyi bırakmak zorunda değilsin. Güzellikten tamamen vazgeçmen de gerekmiyor. Asıl mesele, kontrolü yeniden eline almak ve bu alanı tekrar keyifli hâle getirmek. Nasıl mı? Adım adım ilerleyelim.
1. Kendine dürüst ol
Her adımda değil belki ama ara ara durup şunu sor: “Bunu yapmak bana gerçekten keyif mi veriyor, yoksa yapmam gerektiğini mi hissediyorum?” Cevap seni şaşırtabilir. Sevmediğin ama alışkanlığa dönüşmüş uygulamaları bırakmak, sandığından çok daha hafifletici olabilir. Ve bir adımı atladığında kendini suçlama. Dünya o adım olmadan da dönüyor.
2. Rutinini sadeleştir
Temel bakımı merkeze koy: Temizleme, nemlendirme ve güneş koruması… 10 farklı serum yerine gerçekten işe yarayan iki ürün yeterli. Daha az ürün, daha az karar yorgunluğu demek. Üstelik cildin de zihnin de bu sadeliği seviyor. Unutma: Az, çoğu zaman daha huzurlu.
3. Dijital detoks yap
Seni sürekli yetersiz hissettiren hesapları sessize almak ya da takipten çıkmak bir ihtiyaç. Güzellik dünyasından paylaşımlara kısa bir ara vermek, kendi bakışını yeniden ayarlamana yardımcı olur. Sosyal medya her şeyi gerçekmiş gibi gösterir ama değil. Bunu kendine sık sık hatırlat.
4. Güzelliği tekrar oyun alanına çevir
Mükemmel olmak zorunda değilsin. Hatta hiç değilsin. Renklerle oyna, “olmaz” deneni dene ya da hiçbir şey yapma. Sadece iyi hissettirdiği için… Kuralları sen koyduğunda güzellik yeniden eğlenceli bir şeye dönüşüyor.
5. Makyajsızlığı ve “hazırlıksızlığı” normalleştir
Filtreli dünyaya aldanma. Gerçek hayatta kimse her gün ışığı ayarlanmış, enerjisi tam, kusursuz görünmüyor. Hepimiz bazen dağınık, bazen yorgun, bazen de sadece olduğumuz gibiyiz. Ve evet, bu hâlinle de dışarı çıkabilir, görünür olabilirsin. Hazırlıksız olmak bir eksik değil, insan olmanın en doğal hâli. Kendine bu alanı tanıdığında üzerindeki güzellik baskısının nasıl hafiflediğini göreceksin.
6. Bütçe kontrolünü eline al
Güzellik harcamaların için kendine makul bir bütçe belirle. Yeni ürün denemeye kısa bir ara ver. Her çıkan ürünü denemek zorunda değilsin. Bazen “almamak”, zihinsel olarak da en iyi yatırımdır.
7. Kendini dinle
Başkalarını değil, kendi cildini ve ruh hâlini dinle. Güzelleşmenin her şeyden önce iyi hissetmek için yaptığın bir şey olduğunu hatırla. Sürekli birlikte olduğun kişi sensin; en çok onu memnun etmen gerekiyor.
Özetle güzellik tükenmişliği yaşıyorsan bu senin “yetersizliğin” değil. Bu, hızlanan bir dünyanın ve sürekli daha fazlasını isteyen bir sistemin yan etkisi. Yapabileceğin en iyi şey, kendine küçük alanlar açmak. Daha az kural, daha çok his. Daha az “nasıl görünmeliyim”, daha çok “nasıl hissediyorum?”
Biraz dağınık, biraz salmış ama fazlasıyla gerçek. Kendini olduğun halinle iyi hissettiğin o an var ya… İşte güzelliğin en çok orada açığa çıkıyor.
Dijital Detoks: Online Hayatta Offline Anlar
